علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

217

آيين حكمرانى ( فارسى )

پنجگانه را نيز برعهده گيرد . اما در اين‌باره كه اگر كسى به امامت نمازهاى پنجگانه منصوب شده باشد آيا حق دارد نماز جمعه را نيز امامت كند يا نه ، اختلاف ورزيده‌اند : كسانىكه نماز جمعه را اصالتا نمازى مستقل و ويژه دانسته‌اند اين كار را ممنوع شمرده‌اند و آنان كه اين نماز را نماز ظهرى كوتاه شده پنداشته‌اند ، بر جواز چنين كارى حكم داده‌اند . اگر امام جمعه بر اين عقيده باشد كه اين نماز با كمتر از چهل نفر انعقاد نمىيابد و نمازگزاران درحالىكه كمتر از چهل نفر هستند بر اين اعتقاد باشند كه نماز به همان تعداد موجود انعقاد مىيابد جايز نيست اين امام آنان را امامت كند ، بلكه واجب است فردى از همان جمع را به نيابت از خود بر امامت جمعهء آنان بگمارد . اگر [ برعكس ] امام بر اين عقيده باشد كه جمعه به كمتر از چهل نفر انعقاد مىيابد و نمازگزاران چنين عقيده‌اى نداشته باشند و در عين حال شمارشان از چهل تن كمتر باشد نه بر امام لازم است كه نماز را برگزار كند و نه بر نمازگزاران ؛ چرا كه نمازگزاران چنين نمازى را صحيح نمىدانند و امام نيز [ با چنين وضعى ] كسى نمىيابد كه با حضور او نماز را اقامه كند . اگر حكمران به امام جمعه دستور دهد كه با حضور كمتر از چهل نفر نماز را برگزار نكند او حق اين كار را ندارد ، هرچند خود بر اين عقيده باشد كه نماز به كمتر از چهل نفر انعقاد مىيابد ؛ چه ، در فرض اخير ولايت امام جمعه محدود به حصول شمارى فراتر از چهل تن است و موردى را كه شمار نمازگزاران از اين كمتر باشد در برنمىگيرد . همچنين ، براى امام جمعه جايز نيست براى خود جانشين تعيين كند ؛ زيرا ولايت و اختيارات او چنين چيزى را در برنمىگيرد . اگر درحالىكه امام معتقد است نماز جمعه به كمتر از چهل نفر انعقاد نمىيابد حكمران به او فرمان دهد كه با شمارى كمتر از چهل تن نماز جمعه را برگزار كند ، در ولايت او دو احتمال وجود دارد : يكى آن‌كه چون انجام اين كار از جانب امام جمعه امكانپذير نيست ولايت او باطل است ؛ و دوم آن‌كه ولايت او صحيح است و مىبايست كسى را كه به انعقاد نماز جمعه با چنين تعدادى عقيده دارد به جانشينى خويش بگمارد . فصل [ : امامت نمازهايى كه سنت هستند ] امامت نمازهايى از قبيل جمعه كه سنت هستند پنج مورد را دربر مىگيرد : عيد فطر ، عيد